Covid-19: UN Resident Coordinator Brian J. Williams interview for Diplomaticus at News24

Thursday, 14 May, 2020

[Albanian translation further below] 

Diplomaticus Talk Show  at News24, 14 May 2020

Interviewer Erion Kacorri

Interviewer: Welcome to our weekly programme Diplomaticus. Over 4 million people have been affected and more than 285,000 have lost their lives due to the new coronavirus COVID- 19 that hit the world. What are the economic and social consequences expected to affect the world and our country? For that, l have invited the UN coordinator in Albania, Mrs. Brian James Williams. Mr. Williams thank you very much for being here.

W: Thank you for having me!

Interviewer: Ms. Williams, what is the role of UN in such unprecedented crisis?

W: I mean, the UN has a big role to play of course all over the world. Really trying to accompany governments and help governments learn about what’s going on. As we all know from watching the news, COVID is something brand new, so we’re learning about it every day. The scientists all over the world are trying to study it, the UN is trying to capture this information and provide it back as quickly as possible to governments so that the governments have an idea about what to do. And then of course, it’s the whole family of agencies, and these agencies all over the world are doing everything they can. They’re providing food, they’re providing health care, they’re thinking about the education needs, they’re thinking about the regular communities that they work with and how to make sure these communities are not overly impacted by COVID or how to mitigate those impacts. So, really everywhere the UN is doing quite a bit.

I: How do you see the trend of the pandemic in Albania?

W: Here in Albania, I think we should congratulate the authorities and the Albanian people for really having reacted quite quickly. In those early days, in March, when no one had been found yet with the virus here, there was a lot of effort to look for it. Once it was confirmed, once there were some cases confirmed, the government reacted quite quickly. The lockdown measures here were fast and strong, and I think we see the positive results of that in the data. There has never been here in Albania explosive growth. Okay, there have been some days when the number has a little bit higher, maybe even in 20s, but if you look at the whole time since the beginning of March, it’s pretty flat. And really, the government deserves credit for that. Now, we know there are big economic impacts that come from the lockdown. You know, it’s a very blunt broad measure and it’s time - and the government is thinking - about how to open up slowly as many other governments in Europe are. Managing this next phase will be really tricky. There is a lot that we should be paying attention to in this next phase.

I: When you say next phase, what do you mean?

W: Well, so already today here in Tirana, and across Albania there’s more stores open, next week there’ll be more. We know that tourism is so important to Albania and we know there’s going to be a lot of pressure to open up a little bit - some different industries, restaurants, bars, coffee shops; [there are] so many informal workers that are not necessary covered by some of the relief programs. The economy needs to get going again. With the economy opening up a little bit, it means people are going to start mixing again, and the question is “How do you manage that movement of people getting back to work, traveling back to their offices, going more often to a restaurant? How do you do that, in a way that minimizes the opportunity for the virus to jump from person to person. At the end of the day, the enemy here is a small virus that you can’t see and our behavior is going to have to change a little bit. We can’t just go back to normal as if nothing ever happened. We are going to be going to restaurants where people are more spread out. Public transportation is going to be less used. I know there’s been new bike lanes popping up in Tirana, that’s a good thing. People are going to have to be more thoughtful about how they use public transportation. People should wear masks, frankly, not because you protect yourself, but because you protect everybody else if you wear a mask. So somehow, managing this opening up is really important. It’s important that if there is somebody infected in this new phase, that that person is found quickly and that all the contacts of that person are found quickly and that you close down any emerging cluster of infections.

I: Mr. Williams, how do we get back to where we were before the breakout of this pandemic, and how do we overcome the social-economic damage caused by COVID-19?

W: So, getting back to where we were before, the pre-situation, will not happen until we have a vaccine. So, until we have a vaccine or until we have very effective drugs to treat the illness, until then we are going to have to adapt out behavior as I said. I think what is really important is that we continue to think about how to support workers who are really dependent from week to week on that income to make sure that their families, you know, can eat and continue to prosper. So, we’re going to have to take some of these social distancing measures. I think social support measures are going to also be required for a longer period of time. In many countries, they’re talking now about a kind of a universal basic income. Really what that means is a social protection floor. How do we make sure that every family in Albania has the minimum amount of resources, to make sure of course they can feed themselves, they can send their kids to school, they can make sure their kids have school books and everything that’s necessary, they can buy the economic inputs they need if they’re agricultural or if they’re farmers, you know, they need to have enough liquidity that they can buy the inputs for their farm. So, we really going to have to look sector by sector and do an analysis about how the new environment, how does requiring to be socially distanced or physically distanced, how does that affect my business. I know the Minister of Tourism, for example, has said that of all the hotels and tourist facilities are going to have to have a COVID  coordinator. Somebody whose job it is to think through: okay in my business, in my hotel, in my restaurant, in my beach, what do I have to do to make sure that my clients are safe and am I providing information to my workers? How do the workers protect themselves? How do the workers protect their clients? So, to go back to you question, there is not going to be a new normal tomorrow. Maybe, there will be a normal such as we remember it next year; but for the rest of this year, we’re all going to have to behave differently. It’s going to have everybody to play their part.

I: Can we be positive for the future?

W: Of course, we can be positive! I mean, you know, as humans we are creative, we are inovative, we are also caring. I mean, take a look at what the world has done over the last 8 weeks. Its extraordinary! I mean, the amount of resources that governments have found, whether it is in Europe, whether it is in United States, the resources found to support payments to make sure that people can still eat and pay their rent. Its extraordinary! So, when there is a big crisis in front of us, we find ways to respond to it, and I’m optimistic that we are going to find ways to respond to this one as well. We are already seeing that in different countries. But it is going to be different. So, I’m positive, yes, but it’s going to be different, and it is going to require individuals to behave differently, it’s going to require governments to rethink a little bit their priorities. There is no question here, as everywhere, that health systems are going to need more work, because the health system is going to be under strain from COVID until the end of this thing. So, we should all be - and this government too - investing more in the health system, so it is stronger and it can continue to provide the regular health service that everybody needs, even while it’s keeping an eye on the COVID situation.

I: Mr. Williams, the UN Secretary General, António Guterres is talking about racism, hate speech and xenophobia fueled by the pandemic. What is Mr. Guterres exactly talking about?

W: He’s really worried. You know, in every crises, there is sometimes a temptation, and some people begin to look for a cause, a blame, and it’s so easy in this kind of situations, in different countries around the world to blame somebody else. The reality is this virus is a virus. It is not a person, it is a virus. Our world is so interconnected today. We already knew that. We knew that a pandemic was likely to happen. Experts have been thinking about pandemics for decades, and how to prepare for it. So, this is not entirely unexpected. What the virus shows is that we are an interconnected world. Nevertheless, sometimes it happens that some groups or some individuals try to blame, you know, an immigrant or a certain sector of their society as being the problem.

I: Or a country.

W: Or even a country. The Secretary General said “Look, this is a virus and the way to combat this virus is by working together and being supportive of absolutely everybody and making sure that, you know, it is not about blaming, it’s about working together to combat”.

I: Mr. Williams, United Nations appealed for 6.7 billion dollars to fight coronavirus pandemic in poor countries. According to the United Nations, there is evidence of incomes plummeting and jobs disappearing, food supplies failing and prices souring. What does the UN aim for through this fund?

W: You know, globally, the United Nations has three main strategies, or three main pillars. The first is what we call humanitarian assistance, and this is the 6.7 billion that you are referring to. It’s an appeal for the poorest countries in the world to make sure that those countries, the citizens have enough to eat and that basic services can continue. This is really for the least developed countries. This second pillar is healthcare specifically. And in every country, the World Health Organization, but also other UN organizations involved in healthcare are helping health systems to respond and you know, it’s not just COVID response, but is also like immunizations for example. We need to make sure that kids are still getting immunized against measles and other childhood diseases. Otherwise, we are going to end up seeing more problems from health problems that we know already. So, we need to continue with strong health systems. The third pillar is what we call socio-economic response. In here, we’re looking at a variety of measures, social protection floors as I was mentioning, maybe universal basic income, also looking at jobs. So, jobs is a big one, right? Here in Albania, a lot of UN programs are working with municipalities to make sure that the most vulnerable people somehow don’t get left behind. So, you know, we have some joint programs, they have provided food and hygiene kits to more than one thousand five hundred families, working with municipals governments to help them identify which of their citizens are the most at risk. Maybe it’s the Roma and Egyptian communities that do not have such good access to services. Maybe it’s people with disabilities. I mean a lot of families that have kids with disabilities for example, they can't have access to programs, the therapeutic programs they normally support their kids. Well, they’re getting support from the UN, so the parents are getting online coaching so, you know, through Zoom, the parents are getting coaching about what kinds of exercises for their kids so that those kids, at least, continue to get some kind of support. So, this socio-economic pillar is about jobs, maybe for all of those unemployed informal workers for the moment, we should be thinking about some short-term vocational training. Let’s take advantage of this opportunity. We need to support these people anyway, maybe we can put them into some vocational training of some kind so that we come out on the other end of this in a better position.

I: Mr. Williams, according to the United Nations, the virus will have most destabilizing and devastating effects on the poorest countries. Do you expect such crisis to hit Albania as well?

W: Well, for sure Albania is going to get hit hard by COVID, as all countries in the region are, there is no question about it. We know how important truism is for Albania, so we need to find a way to figure out how to support some tourism, and to take care of all those people who normally live from the tourist industries. For sure, we are not going to see the same kinds of numbers of tourists this year as we’ve seen in the other years, that’s for sure. Of course, we want to support a maximum number of those that can be done safely, but we also want to find ways to support those informal workers who so far maybe have not benefited yet from any programs. We want to find ways to support those informal workers. So, that is going to be an impact. I think regional cooperation is really important, too. So, you know, Albania also exports a lot of agricultural [products]; well that requires open borders, that requires supply chains to work, that means there is a lot of front workers and customs and at borders that need to make sure that trucks of tomato or whatever, can pass through the border. So, Albania is going to be affected. We know that the Government is putting together a kind of economic recovery program and on the UN side, we’ve also have been instructed, every country around the world, whether UN programs has been instructed to put together a kind of socio-economic program. We’re going to be working with the government to make sure that our program is supporting theirs, of course. But there is going to be impact. It is important, it is not going to be back to normal next months.

I: Does UN in Albania have information that people here have lost their jobs during the pandemic?

W: The government here has information that people have lost their jobs. So, we know that there has been a pretty high impact in terms of people who are not going to work anymore and we need to get those people back to work as quickly as possible and we should be thinking about other ways to engage those who might not get a job right away but we should be finding some other way; vocational training, for example, or maybe some other public works programs that give them some short term opportunities to at least help bridge the period until, hopefully, next year, you know, there’ll be a full tourist recovery.

I: Mr. Williams, you have stayed in Albania during the pandemic. How did this whole process of working from home and the phased return work? How do you see all this process?

W: I think in Albania, as well as elsewhere in the world, working from home actually worked better than most people expected. You know, even this morning, I was in a call with some of the other embassies of the European Union Delegation and the Prime Minister and minister Ahmetaj and everybody was on Zoom. You know, everybody was doing the same thing. So, actually we’ve been able to do quite a bit that way. What you can’t do is really get out into the communities as easily as before. So, all those bits of work that require going out and meeting groups of people is much harder than before, but not impossible. Even in training for example, the World Health Organization here in Albania has done a lot of work training health workers, nurses and other front-line medical staff through Zoom, or whatever, about ok what is COVID, what  are the symptoms, how do you respond to those symptoms, how do you wear protective gear, what kind of protective gear do you need. I mean, you can only imagine the amount of training that is going on everyday as we learn more about COVID, and you know, most of that training has been done by Zoom or equivalent.

I: Of course. Mr. Williams, one last question; Albania was hit by a major earthquake in November. What is United Nations doing to support the post-earthquake recovery in this country?

W: Yeah, I mean, poor Albania, right. We thought one disaster was enough and then we got another one. I think the government and ourselves as well are trying to stay focused on the earthquake and I would say that even over the last 10 days there has been a lot of renewed attention to this, as people start to feel a little bit more comfortable, at least with the lockdown phase of COVID. We are going to be working with European Union on school reconstruction, with the UNDP, with some cultural heritage reconstruction with UNOPS. UNDP and FAO are looking at economic recovery in the earthquake zone. UNICEF is looking at how to support the soft side of education in earthquake zones, so that how can teachers be better prepared so that if an emergency happens, you know how can they respond; online education is something that is important when your school is not accessible like because of the earthquake, or your school is not accessible because of COVID. So, online education and distance education, UNICEF has been doing a lot of work with the platform called “Academia.al” to respond to that to make sure kids continue to receive an education. So, we’re still focused on earthquake response, working with a number of different partners and in some ways some of that reconstruction work is helpful for the economy actually, so it's good that we get it started quickly.

I: Well, Mr. Williams, thank you very much for the interview.

W: It’s my pleasure! Thanks for having me!

I: Honorable viewers, thank you for your attention. See you next week. Please comment  on our Facebook account.  You can watch our program on YouTube. Goodbye!

 

***

GAZETARI: Ju përshëndes të gjithëve, mirë se erdhët në emisionin e përjavshëm Diplomaticus. Më shumë se 4 milionë persona [janë prekur] dhe mbi 285 mijë të tjerë kanë humbur jetën si pasojë e koronavirusit të ri COVID-19 që goditi botën. Cilat janë pasojat ekonomike dhe sociale që parashikohen të prekin botën dhe, sigurisht, edhe vendin tonë? Për këtë kam të ftuar koordinatorin e OKB-së në Shqipëri, zotin Brian J. Williams. Z. Williams, faleminderit shumë!

W: Faleminderit për ftesën!

Gazetari: Zoti Williams, cili është roli i OKB-së në këtë krizë të paprecedentë?

W: Sigurisht që OKB-ja luan një rol të madh në të gjithë botën. Po përpiqet vërtet shumë që të orientojë dhe të ndihmojë qeveritë të kuptojnë se çfarë po ndodh, pasi, siç e dimë të gjithë nga lajmet që shohim, COVID-19 është diçka krejtësisht e re, prandaj po mësojmë për të çdo ditë e më shumë. Shkencëtarët në mbarë botën po përpiqen ta studiojnë, OKB-ja po përpiqet ta mbledhë këtë informacion dhe t’ua përcjellë sa më shpejt qeverive, në mënyrë që ato ta kenë parasysh se çfarë duhet të bëjnë. Përveç kësaj, sigurisht, e gjithë familja e agjencive të OKB-së dhe agjencitë në të gjithë botën po bëjnë gjithçka që munden. Po ofrojnë ushqim, kujdes shëndetësor, po mendojnë për nevojat për arsim dhe komunitetet me të cilat punojnë në mënyrë që këto komunitete të mos goditen më shumë se sa duhet nga COVID dhe për mënyrat se si të zbuten këto pasoja. Pra, OKB-ja po bën goxha punbë kudo.

Gazetari: Si e shihni tendencën e pandemisë këtu në Shqipëri?

W: Këtu në Shqipëri, besoj se duhet të përgëzojmë autoritetet dhe popullin shqiptar që reaguan vërtet shumë shpejt. Ditët e para të marsit, kur ende nuk ishte zbuluar asnjë rast infektimi me virus këtu, pati shumë përpjekje për të zbuluar raste të tilla. Në momentin që u konfirmua rasti i parë, sapo u konfirmuan disa raste, qeveria reagoi mjaft shpejt. Masat e izolimit këtu ishin të shpejta dhe të forta, dhe besoj se rezultate pozitive të këtyre masave i shohim në treguesit ekzistues. Në Shqipëri nuk pati asnjëherë një rritje shpërthyese. Kishte ditë ku numri rritej disi, ndoshta rreth 20, por po të shohim periudhën që nga fillimi i marsit, kurba ka qenë mjaft e sheshtë. Dhe në të vërtetë, qeverisë i takojnë merita për këtë. Tani,  dihet që izolimi sjell ndikim të konsiderueshëm ekonomik. Këto ishin masa shumë të gjera dhe të menjëhershme, prandaj është momenti – dhe qeveria po e mendon – se si të bëhet hapja e ngadaltë, siç po bëjnë shumë qeveri të tjera në Evropë. Menaxhimi i fazës tjetër ka për të qenë vërtetë “me spec”. Në këtë fazë tjetër ka plot gjëra të cilave duhet t’u kushtojmë vëmendjen e duhur.

Gazetari: Kur thoni faza tjetër, çfarë keni parasysh?

W: Sot këtu në Tiranë dhe në të gjithë Shqipërinë, ka më shumë dyqane të hapura; javën tjetër do të ketë edhe më shumë. Dihet se turizmi është shumë i rëndësishëm për Shqipërinë dhe se ka për të pasur shumë presion për të hapur sadopak industri të ndryshme, restorante, bare, restorante. Ka shumë punëtorë informalë që nuk përfitojnë domosdoshmërisht prej programeve të ndihmës. Ekonomia ka nevojë të vihet sërish në lëvizje. Me hapjen sadopak të ekonomisë, rifillon edhe ndërveprimi njerëzor dhe çështja është: “Si menaxhohet lëvizja e njerëzve që do të kthehen në punë, që do të kthehen në zyra, që do të shkojnë më shpesh në restorante? Si bëhet kjo në një mënyrë që minimizon mundësitë e kalimit të virusit nga një person te tjetri? Në fund të ditës, armiku këtu është një virus i vogël që nuk shihet dhe sjellja jonë duhet të ndryshojë pak. Nuk mund të kthehemi në normalitet sikur nuk ka ndodhur asgjë. Do të shkojmë në restorante ku do të ulemi më larg njëri-tjetrit. Transporti publik do të përdoret më pak. E di se janë hapur korsi të reja për biçikleta në Tiranë dhe kjo është pozitive. Njerëzit duhet të jenë më të kujdesshëm se si përdorin transportin publik. Duhet të mbajnë maska, sinqerisht, jo vetëm për të mbrojtur veten, por sepse kështu mbron gjithëkënd. Pra, në njëfarë mënyre, menaxhimi i kësaj hapjeje është vërtet i rëndësishëm. Po aq e rëndësishme është se nëse infektohet dikush në këtë fazë të re, personi të gjendet shpejt dhe po aq shpejt të gjenden edhe të gjithë kontaktet e tij, në mënyrë që të izolohet çfarëdo rast i ri infektimi.

GazetariI: Zoti Williams, si mund të kthehemi aty ku ishim para se të shpërthente kjo pandemi dhe si kapërcehen dëmet socio-ekonomike të shkaktuara nga COVID-19?

Ë: Atëherë, nuk ka për të ndodhur të kthehemi aty ku ishim para kësaj situate, për sa kohë nuk kemi një vaksinë. Pra, derisa të kemi vaksinën apo derisa të kemi medikamente efikase për trajtimin e kësaj sëmundjeje, do të na duhet të përshtatim sjelljet tona, siç thashë. Mendoj se ajo çka është vërtetë e rëndësishme është të vazhdojmë të mendojmë se si të mbështesim punëtorët që janë vërtet të varur javë pas jave nga të ardhurat që nxjerrin nga puna, si dhe të sigurohemi që familjet e tyre të kenë ushqim dhe të vazhdojnë të ecin përpara. Pra, na duhet të marrim këto masa të distancimit social. Mendoj se edhe masat për mbështetjen sociale do të jenë të nevojshme për një periudhë kohe të gjatë. Në shumë vende po flitet edhe për një lloj të ardhure bazë universale. Në fakt, kjo do të thotë një lloj mbrojtjeje sociale bazë. Si të sigurohemi që çdo familje në Shqipëri të ketë nivelin minimal të burimeve që mund të ushqehen dhe të çojnë fëmijët në shkollë, që fëmijët të kenë tekstet shkollore dhe gjithçka të nevojshme, që të mund të blejnë inputet ekonomike që u duhen nëse merren me bujqësi apo janë fermerë, pra, duhet të kenë likuiditet të mjaftueshëm për të blerë çfarë iu duhet për fermat e tyre. Do të na duhet t’i shohim sektorët një e nga një dhe të analizojmë se si mund të realizohet distancimi social apo distancimi fizik në këtë mjedis të ri, dhe se si ndikon te biznesi i gjithësecilit. Mesa di, Ministri i Turizmit për shembull, ka thënë se të gjitha hotelet dhe njësitë turistike duhet të caktojnë një koordinator për COVID-in. Pra ky do të jetë një person që do të mendojë: “Çfarë duhet të bëj në hotelin tim, në biznesin tim, në restorantin tim, në plazhin tim që klientët e mi të jenë të sigurt dhe që t’u jap informacionin e duhur punonjësve të mi? Si mbrohen vetë punëtorët? Si e mbron punëtori klientin? Pra, që t’i kthehem pyetjes suaj, nuk ka për të pasur një nesërme normale. Ndoshta, do të jetë një normalitet si ai që do të mbajmë vend vitin që vjen, por deri në fund të vitit do të na duhet të sillemi ndryshe. Secili do të duhet të bëjë pjesën e vet.

Gazetari: A mund të jemi optimistë për të ardhmen?

W: Sigurisht që mund të jemi optimistë! Duke qenë se njerëzit janë kreativë, novatorë, jemi dhe qenie të ndjeshme. Shikoni pak se çfarë ka ndodhur në botë 8 javët e fundit. E jashtëzakonshme! Sasia e burimeve që kanë gjetur qeveritë në Evropë apo SHBA, burimet e angazhuara për të mbështetur pagesat e nevojshme që njerëzit të mund të vazhdojnë të hanë dhe të paguajnë qiranë. Është e jashtëzakonshme: na shfaqet një krizë e madhe dhe arrijmë të gjejmë mënyrat që të përballemi me të. Jam optimist se kemi për të gjetur mënyrat për t’iu përgjigjur dhe kësaj krize. Këtë po e shohim tashmë në mjaft vende. Jam optimist, por ka për të qenë ndryshe dhe do të duhet që njerëzit të sillen ndryshe, duhet që qeveritë të rimendojnë prioritetet e tyre. Për këtë nuk ka diskutim, pasi kudo sistemet shëndetësore kanë nevojë për më shumë punë, sepse sistemi shëndetësor do të vazhdojë të sforcohet nga COVID-19 derisa të mbarojë kjo situatë. Prandaj, duhet që të gjithë ne, përfshirë edhe qeverinë, të investojmë më shumë në sistemin shëndetësor që të forcohet dhe të mund të vazhdojë të ofrojë shërbimet e zakonshme shëndetësore që i duhen kujtdo, duke mbajtur njëkohësisht sytë hapur ndaj situatës së COVID-it.

Gazetari: Zoti Williams, Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së Antonio Guterres po flet për racizmin, gjuhën e urrejtjes dhe ksenofobinë e nxitur nga pandemia. Për çfarë e ka fjalën Guterres saktësisht?

W: Ai është vërtet i shqetësuar. E keni parasysh se në çdo krizë ka ndonjëherë një lloj tundimi dhe disa persona fillojnë të gjejnë një kauzë, të gjejnë një fajtor, gjë që është e lehtë në këto lloj situatash. Në vende të ndryshme në të gjithë botën është e lehtë të fajësosh dikë. Realiteti është që ky virus është një virus. Nuk është person, por është virus. Bota jonë është shumë e ndërlidhur sot dhe këtë gjë e dinim. E dinim se pandemia mund të ndodhte. Për dekada të tëra, ekspertët kanë studiuar pandemitë dhe si të përgatitemi për to. Pra, kjo nuk është diçka krejt e papritur. Virusi na tregon që jetojmë në një botë të ndërlidhur. Megjithatë, ndodh ndonjëherë që grupe apo individë të caktuar të fajësojnë një emigrant, një sektor apo shoqërinë si shkaktarin e problemit.

Gazetari: Ose një shtet.

Ë: Po, ose një shtet. Sekretari i Përgjithshëm tha “Shikoni ky është një virus dhe virusi luftohet duke punuar së bashku, duke mbështetur absolutisht të gjithë, pa u marrë se kush e ka fajin por duke e luftuar bashkërisht”.

GAZETARI: Zoti Williams, Kombet e Bashkuara kanë bërë thirrje për 6.7 miliard dollarë për të luftuar pandeminë e koronavirusit në vendet e varfra. Sipas OKB-së, ka prova se të ardhurat po bien ndjeshëm dhe se vendet e punës po zhduken, furnizimet me ushqime po mungojnë dhe çmimet po rriten në mënyrë marramendëse. Çfarë ka për qëllim të bëjë OKB-ja përmes këtij fondi?

W: Në nivel global, Kombet e Bashkuara kanë tri strategji kryesore ose tri shtylla kryesore. E para është ajo që e quajmë ndihmë humanitare dhe bëhet fjalë për 6.7 miliardë, shuma së cilës i referohemi. Kjo është një thirrje për vendet më të varfra në botë që qytetarët e tyre të kenë mjaftueshëm për t’u ushqyer dhe të mund të vazhdojnë të kenë shërbimet bazë. Kjo vlen për vendet më  pak të zhvilluara. Shtylla e dytë është specifikisht kujdesi shëndetësor. Në çdo vend, OBSH-ja por edhe organizata të tjera të OKB-së të përfshira në fushën e kujdesit shëndetësor, po ndihmojnë sistemet shëndetësore t’i përgjigjen kësaj situate dhe nuk bëhet fjalë vetëm për masa ndaj COVID-it, por edhe për imunizimin. Ne duhet të kujdesemi që fëmijët të vazhdojnë të imunizohen ndaj fruthit apo sëmundjeve të tjera të fëmijëve. Përndryshe, jemi të destinuar të shohim më shumë probleme nga ato çka njiheshin deri tani. Pra, ne duhet të vazhdojmë të kemi sisteme të forta shëndetësore. Shtylla e tretë është ajo që e quajmë përgjigjja socio-ekonomike. Këtu, bëhet fjalë për një sërë masash apo hapash të mbrojtjes sociale, siç e përmenda më parë, ndoshta për një lloj të ardhure bazë universale dhe vendet e punës. Pra, vendet e punës janë të rëndësishme, apo jo? Këtu në Shqipëri, shumë programe të OKB-së po punojnë me bashkitë që personat më të prekshëm të mos lihen pas. Dhe ne kemi disa programe të përbashkëta që u kanë shpërndarë paketa ushqimore dhe komplete higjienike mbi 1 500 familjeve. Po punojmë me pushtetin vendor për t’i ndihmuar në identifikimin e qytetarëve më të rrezikuar, që ndoshta janë komunitetet rome dhe egjiptian që nuk kanë akses të mirë në shërbime. Ndoshta janë personat me aftësi të kufizuara; kam parasysh shumë familje me fëmijë me aftësi të kufizuara, që nuk kanë akses në programe, programe terapeutike që mbështesin normalisht fëmijët ë tyre. Ata po marrim mbështetje nga OKB-ja që prindërit të mund të trajnohen online, si për shembull përmes Zoom-it për llojet e ushtrimeve që duhet të vazhdojnë të bëjnë fëmijët e tyre për të pasur të paktën një lloj mbështetjeje. Pra, kjo shtyllë sociale-ekonomike ka të bëjë me vendet e punës; ndoshta për të gjithë punëtorët e sektorit informal që kanë ngelur pa punë duhet të mendojmë njëfarë formimi profesional. Le ta shfrytëzojnë këtë mundësi. Duhet t’i mbështesim ata gjithsesi, ndoshta mund t’i regjistrojmë në kurse profesionale që të dalin nga kjo situatë në pozita më të mira.

Gazetari:  Zoti Williams, sipas Kombeve të Bashkuara, virusi do të ketë efekte destabilizuese dhe shkatërruese në vendet më të varfra. A mendoni se kjo krizë do të godasë edhe Shqipërinë?

W:  Atëherë, Shqipëria është e sigurt që do të goditet rëndë nga COVID-i, ashtu sikurse të gjitha vendet e rajonit. Për këtë nuk ka dyshim. Ne e dimë se sa i rëndësishëm është turizmi për Shqipërinë, kështu që duhet të gjejmë mënyrat se si të mbështetet turizmi dhe se si të tregohet kujdes për ata që normalisht nxjerrin jetesën nga industria e turizmit. Sigurisht që nuk do të kemi të njëjtin numër turistësh si vitet e tjera, kjo është e sigurt. Natyrisht, ne duam të mbështesim sa më shumë në mënyrën më të sigurt, por duhet gjithashtu të gjejmë mënyra për të mbështetur punëtorët informalë që ndoshta deri tani nuk kanë përfituar nga asnjë lloj programi. Duam të gjejmë mënyra për të mbështetur këta punëtorë informalë. Pra, kjo situatë ka për të pasur ndikim. Unë mendoj se shumë i rëndësishëm është dhe bashkëpunimi rajonal. Siç e dini, Shqipëria eksporton një pjesë të mirë të produkteve bujqësore, pra kjo kërkon kufij të hapur dhe zinxhirë funksionalë furnizimi, që do të thotë shumë punëtorë të vijës së parë apo punonjës doganash në kufi duhet të sigurohen që kamionët me domate apo çfarëdo produkti të mund të kalojnë kufirin. Pra, Shqipëria ka për t’u prekur nga kjo situatë. Dimë se qeveria po harton një program rimëkëmbjeje ekonomike, kurse ne, si OKB, kemi instruktuar çdo vend të botës të hartojnë programe social-ekonomike që të mund të mbështeten nga OKB-ja. Ne do të punojmë me qeverinë që programet tona të mbështesin programet e tyre, sigurisht. Por, është e sigurt që ndikim do të ketë. E rëndësishme është që nuk do të ketë kthim në normalitet në muajt në vijim.

Gazetari:  A është e informuar OKB-ja në Shqipëri se njerëzit kanë humbur vendin e punës gjatë pandemisë?

W: Qeveria këtu e ka informacionin për njerëzit që kanë humbur vendin e punës. Pra, ne e dimë që ka pasur ndikim të madh sa u përket njerëzve që kanë ngelur pa punë dhe është e nevojshme që ata t’i kthehen sa më shpejt punës, prandaj duhet të mendojmë mënyra për t’i angazhuar ata që mund të mos gjejnë dot një punë fill pas situatës, diçka tjetër si formimi profesional apo ndoshta programe punimesh publike që u sigurojnë mundësi afatshkurtra sa për të kaluar këtë periudhë, derisa vitin tjetër të ketë, shpresoj, një rimëkëmbje të plotë të turizmit.

GAZETARI:  Zoti Williams ju keni qëndruar në Shqipëri gjatë pandemisë. Si funksionoi i gjithë ky procesi i të punuarit nga shtëpia dhe rikthimi në punë? Si e shini të gjithë këtë proces?

W: Mendoj se në Shqipëri, ashtu sikurse kudo në botë, puna nga shtëpia funksionoi më mirë seç pritej nga shumica e njerëzve. Për shembull, edhe sot në mëngjes pata një telefonatë me disa ambasada të tjera të Delegacionit të Bashkimit Evropian, me kryeministrin dhe ministrin Ahmetaj dhe të gjithë ishin në Zoom. E keni parasysh, të gjithë po bënin të njëjtën gjë. Pra, kemi ecur goxha përpara në këtë aspekt. Ajo çka nuk mund të bëhet është të shkosh në  komunitete aq lehtë si më parë. Pra, të gjitha ato punë që kërkojnë të dalësh jashtë dhe të takohesh me grupe njerëzish janë vështirësuar shumë, por nuk janë të pamundura. Madje, edhe me trajnimin, OBSH-ja këtu në Shqipëri ka punuar shumë duke trajnuar personelin shëndetësor, infermierët dhe punonjësit shëndetësorë të vijës së parë përmes Zoom-it apo çfarëdo lloj platforme tjetër, rreth COVID-it, cila janë simptomat e tij, si duhet reagohet ndaj simptomave, si vishen pajisjet mbrojtëse, çfarë pajisjesh mbrojtëse duhet të mbajmë. Pra, dua të them, e merrni me mend sa trajnime po bëhen çdo ditë teksa mësojmë gjithnjë e më shumë për COVID-in dhe pjesa më e madhe e trajnimeve janë bërë përmes Zoom-it ose platformave ekuivalente.

GAZETARI: Sigurisht zoti Williams, një pyetje e fundit, Shqipëria u godit nga një tërmet i fuqishëm në nëntor. Çfarë po bëjnë Kombet e Bashkuara për rimëkëmbjen e vendit pas tërmetit?

W: Po, fatkeqësisht. Sa menduam se një fatkeqësi do të mjaftonte dhe ja ku na erdhi tjetra. Mendoj se qeveria dhe ne vetë po përpiqemi të mbajmë fokusin te tërmeti dhe do të thoja se edhe gjatë 10 ditëve të fundit ka pasur më shumë vëmendje tani që njerëzit po fillojnë të ndihen pak më të qetë, të paktën këtë fazën e izolimit ndaj COVID-it. Ne do të punojmë me BE-në për rindërtimin e shkollave, me PNUD-in për rindërtimin e disa objekteve të trashëgimisë kulturore, me UNOPS-in. PNUD dhe FAO po merren me rimëkëmbjen ekonomike në zonat e tërmetit. UNICEF po shikon se si mund të  mbështesë pjesën soft të arsimit në zonat e prekura nga tërmeti dhe si mund të përgatiten më mirë mësuesit për të qenë të gatshëm në rast emergjence, për të ditur se si të reagojnë; edukimi online është diçka që është e rëndësishme kur shkollat nuk janë të aksesueshme, si për shembull për shkak të tërmetit apo kur shkollat nuk janë të aksesueshme për shkak të COVID-it. Pra, për edukimin online dhe në distancë, UNICEF ka punuar shumë me platformën e njohur “Academia.al” që fëmijët të vazhdojnë të arsimohen. Pra, ne po vazhdojmë të fokusohemi te masat ndaj pasojave të tërmetit, duke punuar me një sërë partnerësh dhe disa prej punimeve të rindërtimit do të jenë të dobishme edhe për ekonominë, kështu që është mirë të fillojmë shpejt.

Gazetari: Atëherë, zoti Williams, ju falënderoj shumë për intervistën.

W: Kënaqësia ime! Faleminderit për ftesën.

Gazetari: Shikues të nderuar, unë ju falënderoj për vëmendjen. Bashkë do shihemi javës tjetër. Vijoni të na shkruani mendimet tuaja në faqen tonë në Facebook, emisionin mund ta ndiqni edhe në YouTube. Bashkë mirupafshim!